Opinión Domingo 14 de Marzo de 2010

10 DE MARZO

XOSÉ MARÍA DOBARRO (*) Cada ano, sempre que as miñas ocupacións laborais mo permiten, asisto ós actos do Día da Clase Obreira Galega que se celebran en Ferrol. Hai uns días, como os mércores non teño docencia, puiden participar e escoitar sinceras e precisas laudatios de quen xa non están connosco, ben por seren asasinados hai xa trinta e oito anos, ben por sufriren asbestosis froito do contacto continuado co asbesto na, en tempos, chamada constructora: José MĒ Riobóo, José Manuel Iglesias, Torrente... e Manolo Amor Deus. “Asasinatos patronais”, como os cualificou Xesús Redondo Abuín no enterro de Amor. Se ben a nosa corporación municipal, por unanimidade, decidiu pórlle á praza de Esteiro que se inaugurou ese día o nome de Amor Deus en recoñecemento da súa loita polas liberdades democráticas e a súa traxectoria sindical e política, entendo que non lle faltaba razón a Ignacio Fernández Toxo cando manifestou que ese espazo debería tamén ser vir como recordo daqueles que deixaron a súa vida traballando na construcción naval. Emocionante o testemuño de Germán Amor, fillo de Manolo, que descubriu a placa do pequeno monolito. O propio día 10, se teño aulas -se non fágoo en data próxima- adoito repartir ós meus estudantes algúns dos versos dedicados ós tráxicos sucesos. Nunca falta o coñecido poema de Novoneyra, un deses poemas de Uxío de claro e decidido compromiso nos que non descuida para nada -todo o contrario- a forma e a forza poéticas. O poema tan breve como excelso “A Amador Rei Rodríguez e Daniel Niebla García”: O Ferrol / mañá/10 marzo 1972//ERGUÉSTESVOS cedo aquel día/-o costumbre do traballo-/mañá cediño para facernos coa vosa morte. Pódese ler en Do Courel a Compostela 1956-1986 (1988) e non lembro se antes non o incoporara ós Poemas caligráficos (1979), que viran a luz na madrileña editorial Brais Pinto de Reimundo Patiño. Tamén escoitalo -mesmo en internet-, como non, na voz de Bibiano, que o musicou e gravou no seu LP “Estamos chegando ó mar” (1976). Do propio ano 1972 é tamén o fermoso e longo poema que Darío Xohán Cabana titulou “Ferrol 72: Daniel e Amador”: ALTOS OS corazóns e camiñaban/por vieiros sonámbulos e esperan/coma esguíos piñeiros arelantes,/altos os corazóns coma bandeiras./Altos os corazóns coma luceiros./O pobo coma un río sen ribeiras,/o pobo coma un río ilimitado./Alcipreses de noite mariñeira./Altos os corazóns igual ca mastros/e un ancho agonizar por sementeira,/e camiñando impávidos na noite/procurando crepúsculos que amenzan./Altos os corazóns igual ca un pobo/en luz de rebeldía e noite acesa,/igual ca un mar colérico abalando./Altos os corazóns coma bandeiras.//E MORRERON os dous baixo das balas/e levantouse a voz do seu motivo/e un ouveo rachou a silandeira/escuridade mineral do chumbo./E morreron os dous asasinados/sobre do asfalto inhóspito sartego./Rítmicas botas negras tripan lousas/roxas de ardido sangue derramado./(...)/A semente do sangue sexa fértil./Cálidas primaveras fagan romper a pela da semente enterrada./Cálidas primaveras de choiva arrequecente./Laparadas se acendan coma ríos anchísimos./Érganse mans pechadas, lume nos corazóns./Anchas vagas de loita, pobo traballador. Tamén en marzo de 1972, en Monforte, Manuel María, poeta sempre atento a honrar literariamente xentes e sucesos -éxitos ou traxedias- que deberían ficar na nosa memoria colectiva, compuxo -desta volta co pseudónimo Xohán Esteiro López- os versos do “Poema de urxencia para dous asasinatos”: CANDO a Primaveira era promesa/e a esperanza se abría cara á luz,/e o pobo pedía o que era seu/o pan e a liberdade/que os tiranos lle rouban,/(...)//¡Caeron Amador Rei e Daniel Niebla/baixo o odio das balas asesiñas,/baixo o furor das metralletas/cargadas de sinrazón e de inxusticia,/armadas polos explotadores,/disparadas polos cás da tiranía/e manexadas polos gardas do nazismo!//O sangue dos obreiros da Galicia,/unha vez máis, bordou unha bandeira/vermella e popular no cemento das rúas/do heroico Ferrol de Pablo Iglesias. Anos despois, e a petición dalguén que non recorda, Vicente Araguas escribiu estes moi ben atinados e construídos versos que, por despiste, sen dúbida, nunca recolleu en libro propio: Pintáronno de gris e ven o día/vestido de croiazos:/ao lonxe ladra un can./Luz xorda de ambulancias/-nesta beira da ponte/despénase a mañá-./O sol de incerta sombra/vai pondo un tableteo tráxico no mar. Están datados en Majadahonda en setembro de 1991 e convén saber deles porque son dos que pagan a pena. Abofé. (*) Xosé María Dobarro é catedrático da Universidade da Coruña

Portada | Opinión | Ferrol | Narón | Comarcas | Galicia | Deportes | España | Mundo | Economía | Sociedad | Última Página | El tiempo | Titulares | Servicios | Agenda | Exposiciones | Cartelera | Correo |